Monthly Archives: May 2026

Իմ սիրելի ծաղիկը

Ես սիրում եմ վարդը բոլոր գույների և հիմա կպատմեմ նրա մասին։

Դեղին

Կապույտ

Կարմիր

Մանուշակագույն

Վարդագույն

Ընկերություն և ուրախություն: Ի տարբերություն կարմիր վարդերի, դրանք չեն արտահայտում ռոմանտիկ սեր:
Նոր սկիզբ: Հաճախ նվիրում են շրջանավարտներին, նորապսակներին կամ նոր աշխատանք սկսողներին:
Հաշտություն: Խորհրդանշում են հարաբերությունները վերականգնելու ցանկություն:
Պատմական իմաստ: Վիկտորիանական դարաշրջանում դրանք ասոցացվում էին խանդի հետ, սակայն այսօր այդ նշանակությունը հնացել է:

Կապույտ վարդը բնության մեջ ինքնաբերաբար գոյություն չունեցող ծաղիկ է, քանի որ վարդերը չունեն կապույտ գույնն արտադրող հատուկ գենը՝ դելֆինիդինը (delphinidin)։ Այնուամենայնիվ, մարդկային երևակայության և ժամանակակից գիտության շնորհիվ այսօր կապույտ վարդերը դարձել են իրականություն։

Վարդ, մարդու կողմից աճեցվող, Մասրենի (լատիներեն՝ Rósa) կոչվող վարդազգիների դասին պատկանող ներկայացուցիչների տեսակների և տարատեսակների հավաքական անվանում։ Վարդերի տարատեսակների մեծ մասը ստացվել է երկարատև սելեկցիայի արդյունքում բազմաթիվ կրկնակի խաչասերումների և ընտրանքի իրականացման ճանապարհով։ Որոշ տարատեսակներ վայրի վարդազգիների տեսակների ձև են հանդիսանում:

Մանուշակագույն վարդերը բնության ամենախորհրդավոր և տպավորիչ ծաղիկներից են, որոնք առանձնանում են իրենց յուրահատուկ գրավչությամբ, հարուստ պատմությամբ և խորը խորհրդաբանությամբ: Ի տարբերություն ավանդական կարմիր կՎարդագույն վարդերը խորհրդանշում են քնքշություն, նրբագեղություն, համակրանք և երախտագիտություն։ Դրանք հաճախ նվիրվում են որպես անկեղծ զգացմունքների, հարգանքի և շնորհակալության նշան, իսկ չբացված բողբոջները խոսում են նոր ծնվող սիրո կամ մտերմության մասինամ սպիտակ վարդերի, մանուշակագույն երանգները բնության մեջ հազվադեպ են հանդիպում և հիմնականում ստացվել են երկարատև սելեկցիոն աշխատանքների արդյունքում։

Վարդագույն վարդերը խորհրդանշում են քնքշություն, նրբագեղություն, համակրանք և երախտագիտություն։ Դրանք հաճախ նվիրվում են որպես անկեղծ զգացմունքների, հարգանքի և շնորհակալության նշան, իսկ չբացված բողբոջները խոսում են նոր ծնվող սիրո կամ մտերմության մասին։

Կես Ձին

Ռուդոլֆ Էրիխ Ռասպե

Պատերազմում, իհարկե, իմ քաջությամբ աչքի ընկա և թշնամու վրա հարձակվելիս ամենից առաջ ես էի գնում:

Մի անգամ տաճիկների հետ կատաղի կռիվ ունենալուց հետո, մենք գրավեցինք թշնամու բերդը: Ես առաջինը մտա այդ բերդը և, դուրս քաշելով բոլոր տաճիկներին, փրփրած ձիս քշեցի դեպի աղբյուրը՝ ջուր տալու: Ձին ջուրը խմում էր և ոչ մի կերպ չէր կարողանում իր ծարավը հագեցնել: Անցավ մի քանի ժամ, բայց ձին աղբյուրից չի կտրվում: Սա ի՞նչ հրաշք է: Ես ապշեցի: Բայց հանկարծ իմ հետևից ջրի արտասովոր ձայն լսեցի:

Ես նայեցի և զարմանքից քիչ մնաց, որ ձիուց ընկնեմ:

Բանից դուրս եկավ, որ ձիուս հետևի մասը կտրված է և ջուրը, որ խմում էր, ազատ կերպով ետևից թափվում է՝ փորումը չի մնում: Այդ պատճառով ետևիս մի մեծ լիճ էր գոյացել:

Ես ապշեցի: Ինչ տարօրինակ բան է:

Բայց այդ ժամանակ զինվորներիցս մեկը մոտեցավ ինձ և հանելուկը պարզեց:

Երբ ես հետևելիս եմ եղել թշնամիներին և բերդն եմ մտել, տաճիկները հենց այդ վայրկյանին բերդի դուռը փակել են և ձիուս կեսը կտրել: Կարծես կես են արել: Ետևի մասը միաժամանակ մնացել է դարպասի մոտ, աքացիներով ցրել տաճիկներին, հետո վազել մոտիկ դաշտը:

-Նա այնտեղ արածում է, – հայտնեց զինվորս:

-Արածում է: Չի կարող պատահել:

-Ինքներդ տեսեք:

Ես, ձիուս առաջին կեսի վրա նստած, սլացա դեպի դաշտը: Այնտեղ ես իսկապես տեսա ձիուս երկրորդ մասը: Նա կանաչ դաշտում հանգիստ արածում էր:

Ուղարկեցի զինվորական բժշկի ետևից և նա, երկար չմտածելով, դափնու բարակ ճյուղերով ձիուս կեսերը կարեց իրար, որովհետև թել չուներ:

Ձիուս կեսերը կպան իրար, իսկ դափնու ճյուղերը նրա մարմնի մեջ արմատներ արձակեցին և մի ամսից հետո թամքի վրա դափնու ճյուղերից մի լավ տաղավար ունեցա:

Այդ տաղավարի մեջ նստած, ես շատ զարմանալի քաջագործություններ կատարեցի:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Դու՛րս գրիր  անծանոթ բառերն ու օնլայն բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր։ Փրփրած – Փրփուրներով 
  2. Ձիու անունից համառոտ պատմի՛ր «Կես ձին»: Բարև Ձեզ, ես Ձին եմ։Իմ համար այս հեքիաթը հետաքրքիր է, որովհետև ես կայի մեջը։ Ես ջուրը խմում էի, բայց չէի կարողանում ծարավս կտրել։ Հետո անցավ մի քանի ժամ, բայց ես աղբյուրից չկտրվեցի։Ես այնտեղ արածում էի, և զինվորը իմ տիրոջը բողոքեց։Իմ կեսերը կպան իրար,իսկ դափնու ճյուղերը իմ մարմնի մեջ արմատներ արձակեցին և մի ամսից հետո թամքի վրա դափնու ճյուղերից մի լավ տաղավար ունեցավ:
  3. Ձիերի մասին 5-10 փաստ առանձնացրո՛ւ և որևէ ձևով (ռադիոնյութ, տեսանյութ, սալիկահանդես) ներկայացրո՛ւ բլոգումդ:
  4. Գտի՛ր բառեր, որոնցից կարող ես գործողություն ցույց տվող բառեր ստանալ.  օրինակ՝ նկար-նկարել, խոսք-խոսել, քայլք-քայլել, վազք-վազել, կախիջ-կախել
  5. Նշված ընդարձակ նախադասությունները դարձրո՛ւ համառոտ, համառոտները՝ ընդարձակ:
  6. Տրված բառակապակցություններն գրի՛ր մեկ բառով:

Օրինակ՝ կարուձև անող արհեստավոր-դերձակ

Ձիերի խումբ –  երմակ

Որս անող մարդ – որսորդ

Բույսով կերակրվող – բուսակեր

Ձիու ձագ – քուռակ

Հրաման տալ – հրամայել

Կենդանիներ բուժող մարդ – անասնաբույժ

Ձիու մասին տեղեկություն

1․ Ձիերն ունեն ցամաքային կաթնասունների շրջանում ամենամեծ աչքերը։ 

2․ Ձիերի ընտալացումը մարդու կողմից սկսվել է մոտավորապես մ. թ. ա. 4000 թվականին, իսկ արդեն մ. թ. ա. 3000 թվականին ձին մարդու օգնությամբ տարածվեց աշխարհով մեկ։

3․ Ներկայումս գոյություն ունեն ձիերի բազմաթիվ ցեղատեսակներ, որոնք հարմարված են այս կամ այն աշխատանքի համար։

4․ Ձիաբուծության հնագույն կենտրոններից է նաև Հայկական լեռնաշխարհը։ 

5․ Ձիերը ձիազգիների ընտանիքի միասմբակավոր կենդանիներ են։

6․ Խոշոր են (իրանի երկարությունը մինչև 2,5 մ է, մնդավի բարձրությունը՝ մինչև 1,6 մ), վերջույթները՝ երկար, զարգացած է միայն միջին մատը (սմբակ)։

7․ Մազածածկը խիտ է, մազերը՝ կարճ (երկար են միայն պարանոցի վերին և պոչի հատվածներում)։

8․ Վայրի ձիերը հանդիպում են Ասիայի և Աֆրիկայի տափաստաններում, կիսաանապատներում և անապատներում (Եվրոպայում բնաջնջվել են)։

9․ Հայտնի է 8 տեսակ՝ խմբավորված 4 ենթասեռի մեջ. իսկական ձիեր (Պրժևալսկու ձի, ընտանի ձիեր, անհետացած տարպան), էշեր, կիսաէշեր (կուլաններ) և վագրաձիեր։

մաթեմատիկական առաջադրանքներ ընկերոջս համար

Փոխի երեկ լուցկի, որ ձուկը նայի այլ ուղղությամբ։

Երկու լուցքի տեղափոխեցինք, և ձուկը նայեց այլ ուղղությամբ։



Առաջին դասարանում կա 20 սովորող։ Նախաճաշին առաջին դասարանցիներին խնձորներ տվեցին։ Երեք սովորողներից ամեն մեկը կերավ երեք խնձոր։ Երկու սովորողներից էլ ամեն մեկը կերավ երկու խնձոր։ Մնացածից ամեն մեկը կերավ մեկ խնձոր։ Քանի՞ խնձոր կերան բոլոր առաջին դասարանցիները միասին։

Լուծում 3 x 3 = 9, 2 x 2 = 4, 3 + 2 = 5, 20 – 5 = 15, 15 x 1 = 15, 9 + 4 + 15 = 28

Պատ՝ 28

4 + 4 = 8

8 + 4 = 12

Պատ․՝ 4 , 4 , 8

Նապաստակ

(տեղեկատվական)

Նապաստակները նապաստականմանների կարգի կաթնասունների ընտանիքի ներկայացուցիչներ են։ Հայտնի է նապաստակների մոտ 50 տեսակ: Տարածված են բոլոր գոտիների դաշտերում, թփուտներում և այլուր։

Մարմնի երկարությունը 50-60 սմ է, կենդանի զանգվածը՝ 4-7 կգ։ Ականջները երկար են, պոչը`կարճ։ Հետին վերջավորությունները երկար են առջևիններից։ Արագավազ է։ Սնվում է բուսական կերով։ Նապաստակներն ունենում են 3–6 ձագ, որոնք ծնվում են բաց աչքերով, աղվամազածածկ, շարժվելու ունակ և մի քանի օր անց կարողանում են ինքնուրույն սնվել: Տարվա ընթացքում նապաստակները ձագ են ունենում 2-3 անգամ:

Նապաստակի կաթը շատ սննդարար է. 6 անգամ ավելի յուղալի է, քան կովի կաթը. այնպես որ 1 անգամ կերակրվելուց հետո ձագը 3–4 օր կուշտ է լինում: Իսկ 3–4 օր անց ձագերն արդեն կարող են խոտ ուտել:

Նապաստակին հաճախ են վախկոտ անվանում: Սակայն դա այդպես չէ. արժե տեսնել, թե նա ինչպես է երկար ցատկերով, ասես գետնատարած, երկար ականջները մեջքին սեղմած առաջ նետվում և փախչում որսկան շներից: Ցատկելով մեկ` հետ, մեկ կողք՝ խառնում է հետքերը, ապա հեռանում է ու թաքնվում: Զուր չէ, որ նապաստակին «շլդիկ» են ասում. նա ոչ միայն իր առջևն ու շուրջն է տեսնում, այլև մի քիչ էլ՝ հետևը: Ականջները նույնպես շրջվում են չորս կողմ, և գլուխը պտտելու կարիք չի լինում:

Նապաստակները տարածված են ամենուրեք, բացի Մադագասկար կղզուց, Հարավային Ամերիկայի հարավային շրջաններից և Անտարկտիդայից: ՀՀ-ում ամենուրեք հանդիպում է անդրկովկասյան գորշ նապաստակը:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Տեքստից դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը, բացատրի՛ր օնլայն բառարանի օգնությամբ: աղվամազածածկ – փափուկ մազերով
  2. Ի՞նչ նոր տեղեկություն իմացար նապաստակի մասին: 1․ Նապաստակները ունենում են 3 – 6 ձագ։ 2․ Մարմնի երկարությունը 50-60 սմ է, կենդանի զանգվածը՝ 4-7 կգ։ 3․ Նապաստակի կաթը շատ սննդարար է. 6 անգամ ավելի յուղալի է, քան կովի կաթը. այնպես որ 1 անգամ կերակրվելուց հետո ձագը 3–4 օր կուշտ է լինում: 4․ Հայտնի է նապաստակների մոտ 50 տեսակ:

Ութոտնուկ նապաստակը

Ռուդոլֆ Էրիխ Ռասպե       

–    Այո՛, Ռուսաստանում ինձ հետ հրաշք բաներ քիչ չեն պատահել։

Մի անգամ հետևում էի մի արտասովոր նապաստակի։

Նապաստակը շատ արագավազ էր։ Վազում է ու վազում, գոնե մի րոպե հանգստանա։

Երկու օր, առանց ձիուց իջնելու, վազում էի նրա հետևից, բայց հասնել չկարողացա։

Իմ հավատարիմ շունը՝ Դիանկան, ոչ մի քայլ նապաստակից ետ չէր մնում, իսկ ես ոչ մի կերպ չկարողացա մի գնդակի տարածություն մոտենալ։

Երրորդ օրը, այնուամենայնիվ, կարողացա խփել այդ անիծված նապաստակին։ Հենց որ ընկավ խոտի վրա, ես ձիուց ցած թռա և սկսեցի նայել։

Երևակայեցեք իմ զարմանքը, երբ ես տեսա, որ այդ նապաստակը բացի սովորական ոտքերից, պահեստի ոտներ էլ ունի։ Նա ուներ չորս ոտք փորի վրա և չորս ոտք մեջքի վրա։

Այո՛, մեջքի վրա ուներ հրաշալի ամուր ոտքեր։ Երբ ներքևի ոտքերը հոգնում էին, նա շուռ էր գալիս մեջքի վրա՝ փորը դեպի վեր և պահեստի ոտքերով շարունակում փախչել։

Զարմանալի չէ, որ ես երեք օր շարունակ խելագարի նման վազում էի նրա հետևից։

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Բառարանի օգնությամբ գտիր տրված բառերի հականիշ (հակառակ իմաստ) բառերը:

Զարմանալի – սովորական

Արտասովոր –  հասարակ

Վազել – քայլել 

Հավատարիմ – դավաճան

Ընկնել – ելնել

  • Առանձնացրո՛ւ ամենազարմանալի հատվածը:
  •         –    Այո՛, Ռուսաստանում ինձ հետ հրաշք բաներ քիչ չեն պատահել։
  • Ընդգծված ընդարձակ նախադասությունները համառոտի՛ր, թող միայն ո՞վ, ի՞նչ արեց  հարցերին պատասխանող բառերը:
  • Հորինի՛ր. 

«Ալարկոտ նապաստակը»

«Ալարկոտ նապաստակը»

Մի կանաչ անտառում ապրում էր մի նապաստակ անունը Լիլի։ Նա աշխարհի ամենաալարկոտ նապաստակն էր։

Մի օր մայրիկն ասաց.
— Լիլի, արի գնանք գազար հավաքելու։
— Ոչ, մամա ջան, հիմա ո՞վ է գետինը փորելու, ալարում եմ,— փնթփնթաց Լիլին։

Բայց փորիկը սկսեց ուժեղ կռկռալ, ու նա ստիպված գնաց դաշտ։ Ճանապարհին տեսավ մի փոքրիկ մրջյունի։

— Մրջյուն, արի մի քիչ քնենք,— ասաց Լիլին։
— Եթե հիմա ալարեմ, ձմռանը սոված կմնամ,— պատասխանեց մրջյունը։

— Արի ավելի լավ է երգելով ու խաղալով հավաքենք։

Մրջյունը սկսեց ուրախ երգել, իսկ Լիլին նրա երգի տակ սկսեց ցատկոտել։ Նա մեկ-երկու-երեքով արագ-արագ քաշեց գազարները։ Դա այնքան զվարճալի էր, որ Լիլի5ն չնկատեց, թե ինչպես հավաքեց մի ամբողջ զամբյուղ։

Այդ օրվանից Լիլին հասկացավ, որ աշխատանքն էլ է հաճելի, երբ այն անում ես ուրախ տրամադրությամբ։

Մաթեմատիկական խնդիրներ ընկերոջս համար

Վարպետն ունի 27 գրամ մեղրամոմ: Մեկ գեղեցիկ մոմ պատրաստելու համար նրան անհրաժեշտ է 9 գրամ մեղրամոմ: Քանի՞ մոմ կարող է պատրաստել վարպետը։

լուծում

Պատ.

Արհեստանոցում պատրաստեցին 4 տեսակի մոմ՝ սպիտակ, դեղին, կապույտ և կանաչ: Յուրաքանչյուր գույնից պատրաստեցին ուղիղ 7 հատ: Ընդամենը քանի՞ մոմ պատրաստեցին արհեստանոցում:

Լուծում

պատ.

Նոր մոմի բարձրությունը 20 սմ էր: Այն վառեցին, և ամեն ժամում մոմը կարճանում էր 2 սմ-ով: Որքա՞ն կլինի մոմի բարձրությունը 5 ժամ վառվելուց հետո:

լուծում

Պատ.